نظام آراستگی - 5S

نظام آراستگی 5 اس

 

5 S از جمله سیستم هایی است که طبق نظر بسیاری از صاحب نظران ، پایه اولیه و سنگ بنای سایر سیستمهای کیفیتی و بهره وری مانند TQM ،HSE و... میباشد . هدف اصلی 5S بهسازی فرآیندهای سازمان و حذف اتلاف ها میباشد . از اینرو این سیستم یکی از مهمترین ارکان دستیابی به بهبود مستمر (Kaizen) در شرکتها نیز میباشد . 5S فضایی مناسب ، بهره ور ، فعال ، زیبا ، شاد و ایمن در محیط کار ایجاد مینماید . علاوه براین تداوم پیاده سازی 5S موجب شکل گرفتن تصویری بهتر از شرکت در ذهن مشتریان شده و فرصتهای تجاری روزافزونی برای محصولات آن فراهم مینماید .

 اصول حاکم بر این صنعت در آمریکا تحت عنوان نظام خانه داری صنعتی یا HOUSEKEEPING تدوین و معرفی شد .

ژاپنی ها پس از آشنایی با مفهوم HOUSEKEEPING به این نتیجه رسیدند که برای استفاده از این نظام در ژاپن باید تغییراتی در آن بدهند که با اصول فرهنگی جامعه انطباق داشته باشد از این رو این تغییرات منجر به طراحی نظام 5S گردید که اجرای آن به همه صنایع تعمیم داده شد .

واژه پنج S  مخفف پنج كلمه ژاپني است كه عبارتنداز :

Seiri  : (ساماندهي )

يعني جدا كردن اقلام غير لازم از اقلام مورد نياز و دور ريختن آنها .

Seition : (نظم و ترتيب)

يعني مرتب كردن اقلام مورد نياز به نحوي كه به آساني بتوان به آنها دسترسي پيدا كرد .

Seiso  : (، پاكيزه سازي )

يعني تميز كردن كامل محيط به نحوي كه هيچ جايي كثيف نباشد .

Seiket su : (استانداردسازي)

يعني جلوگيري از بهم خوردن نظم و نظافت و حفظ و نگهداري آن .

Shitsuke  : (انضباط)

يعني دادن آموزشهاي لازم براي افزايش توانايي افراد جهت انجام امور مربوطه .

تعاريف :

محيطهاي كار در سه دسته اصلي درجه بندي مي شوند :

محيط كار درجه يك : در اين محيط كسي چيزي را به اين سو و آن سو نمي اندازد و همه به نظافت محيط كمك مي كنند .

محيط كار درجه دو : در اين محيط افراد چيزها را به اطراف مي اندازند ، ولي نظافتچي محيط را تميز مي كند .

محيط كار درجه سه : در اين محيط هر كس هر چيزي را به گوشه اي مي اندازد و كسي هم مسئول نظافت محيط نيست .

اگر در محيطي هستيد كه از درجه 2 يا 3 است ، به طور جدي 5S را اجرا كنيد و اگر محيط شما از درجه 1 مي باشد با اجراي سيستم 5S به يك محيط كار بهتر خواهيد رسيد .

نكته بسيار مهم : اين كار علاوه بر اينكه يك كار سيستمي است ، يك كار گروهي مي باشد و همه بايد در آن مشاركت داشته باشند .

 نظام آراستگی

4 1 ساماندهي :

قدم اول : به اطراف خود نگاه كنيد ، آيا اقلامي متعلق به شما وجود دارد كه ديگر هيچ مصرفي نداشته باشد . اگر چنين چيزي وجود دارد ، بلافاصله آن را دور بريزيد .

مثال : اعلاميه هاي قديمي و يا يادداشتهايي كه ديگر مطالب و اطلاعات مفيدي در آن وجود ندارد ، خودكار تمام شده ، ابزار شكسته و .

قدم دوم : آيا آنجا اقلامي متعلق به ديگران يا شركت وجود دارد كه زائد به نظر برسد ؟

شما اين اقلام را بلافاصله دور نريزيد ، چون ممكن است فرد ديگري به آنها نياز داشته باشد . آنچه شما مي توانيد انجام دهيد چسباندن يك اطلاعيه ساماندهي روي شيئ مورد نظر است . اين اطلاعيه بايد حاوي اطلاعات زير باشد :

نام : شرح و مشخصات شيئ مورد نظر ، چرا بايد دور ريخته شود ، تاريخ صدور اطلاعيه ، تاريخ سررسيد و مهلت پاسخ به آن .

در پايان مهلت تعيين شده در اطلاعيه بايد بررسي گردد كه آيا كسي به آن پاسخ داده است يا خير ؟

توجه : هر مؤسسه اي بايد استانداردهاي مناسب براي نگهداري يا جدا كردن و به دور ريختن اشياء را مشخص نمايد . در تمامي حالات مدير واحدهاي مختلف آن سازمان و مديريت ارشد سخن نهايي را بيان خواهد كرد .

4 2 نظم و ترتيب :

قدم اول : جهت برقراري نظم و ترتيب ، هر چيزي بايد در جاي مناسب خودش قرار بگيرد . آيا در محيط كار شما اشياء با روش مشخص و به طور مناسبي مرتب و منظم گرديده است  يا اينكه هر چيزي در گوشه اي به حال خود رها شده است ؟ جهت استقرار هر چيزي در جاي خودش ، ابتدا بايد تصميم بگيريد كه هر مكاني براي كدام دسته از اشياء مناسب مي باشد . براي اين كار ابتدا بايد اشياء مرتبط را دسته بندي نماييم ، سپس طرحي براي استقرار اشياء در محل مورد نظر تهيه كرده و آن را اجرا نمائيد. به اين ترتيب شما قادر خواهيد بود اشياء مورد نظرتان را به راحتي پيدا كنيد .

قدم دوم : در تعيين محل استقرار اشياء بايد به دفعات استفاده از آنها توجه داشته باشيد . اشيائي كه زيادتر استفاده مي شوند ، بايد به محل كار شما نزديكتر باشند تا دسترسي به آنها ساده و بدون صرف وقت زيادي باشد . اشيائي كه كمتر استفاده مي شوند را مي توان در مكان دورتري قرار داد ، ولي در كل فاصله همه مكانها بايد مناسب باشد تا در هنگام نياز دسترسي به آنها به راحتي ميسر گردد.

قدم سوم : براي جلوگيري از فراموش شدن جاي اشياء مختلف بهتر است فهرستي از اشياء و محل نگهداري آنها تهيه كنيد . با استفاده از برچسب مي توانيد اشياء نگهداري شده در يك محل خاص را مشخص نمائيد .

4 3 پاكيزه سازي :

منتظر نشويد كه اشياء كثيف شوند ، مرتباً آنها را تميز كنيد تا هرگز كثيف نشوند .

شما و همكارانتان بايد مسئوليت تميز كردن محيط خود را عهده دار شويد . نظافتچي ها مي توانند روي محلهاي عمومي متمركز شوند .

هرگز چيزي را به اطراف خود نياندازيد و محيط را كثيف نكنيد .

اگر احياناً محوطه هاي عمومي را كثيف كرديد ، خودتان آنجا را تميز كنيد و همواره فرض كنيد كه افرادي وجود ندارند  براي اينكه آنچه را شما كثيف كرده ايد تميز نمايند .

نظافت فقط تميز كردن محل كار شما را در بر نمي گيرد. بلكه تميز کردن تمام وسایلی كه مورد استفاده قرار مي دهيد را نيز شامل مي شود .

از همين امروز شروع كنيد و وسائل مورد استفاده خود را تميز كنيد

اگر شما و همكارانتان به طور مشترك از وسیله ای استفاده مي كنيد ، مي توانيد به نوبت آنها را تميز كرده و يا به صورت گروهي اين كار را انجام دهيد .

4 4 استانداردسازي :

اكنون شما اشياء بي مصرف را دور ريخته و اقلام مورد نياز را به نحوي مناسب مرتب و منظم كرده ايد و همينطور محيط كارتان را طوري تميز كرده ايد كه مطمئناً عاري از هرگونه گرد و غبار است .

گام بعدي حفظ و نگهداري تمام اين نتايج خوبي است كه بدست آورده ايد .

محيط كار را اگر به نحوي تميز نگه نداريد ، بزودي كثيف شده و تمام زحماتي كه كشيده ايد به هدر مي رود .

روشي براي حفظ و نگهداري نظم و نظافت محيط به نحو مطلوب طراحي كنيد . براي مثال يك برنامه هفتگي براي تميز و مرتب كردن محيط كار درست كنيد .

مؤسسه شما مي تواند در حفظ و نگهداري نظم و نظافت بين قسمتهاي مختلف رقابت ايجاد كند . اين كار ، شما و همكارانتان را در مورد شرايط محيط كار بسيار هوشيارتر مي سازد .

تذكر : آيتم نظافت و آراستگي به عنوان يكي از پارامترهاي مهم در ارزشيابي پرسنل در نظام انگيزشي به شمار مي رود . (رجوع شود به دستورالعمل نظام انگيزشي كاركنان)

4 5 انضباط :

اين سخت ترين بخش كار است . ترويج فرهنگ خانه داري در كار عمدتاً در مسئوليت مديريت قرار دارد . مديريت بايد كاركنان را آموزش داده و فرهنگي را در سازمان ترويج و تثبيت نمايد كه در آن پرسنل محل كار را خانه دوم خود بدانند و خوب نگهداشتن محيط كار و خوب خانه داري كردن به عادت تبديل شود .

همواره ارزش تلاشهايتان را براي تميز نگهداشتن محيط كار به ياد داشته باشيد . وقتي كه سايرين ببينند محيط كار ، دستگاهها و ابزار و تجهيزات شما تميز و مرتب و منظم است ذهنيت بهتري نسبت به شما پيدا خواهند كرد . به عبارت ديگر هنگامي كه آنها محيط كار و اشياء مربوط به شما را نامرتب و كثيف مي بينند ، آنها را متوجه شما مي دانند ، نه نظافتچي ها .

محيط كار را خانه دوم بدانيد ، چون بيشتر زمان بيداري خود را در اين محيط مي گذرانيد نه در خانه.  پس به تميز و مرتب نگهداشتن محل كارتان به اندازه منزل اهميت دهيد .

براي داشتن نقش مناسب در ترويج فرهنگ خانه داري در كار بايد مراقب رفتار و عادات خود نيز باشيد . شما با زحمت زياد محيط كارتان را به خوبي مرتب و تميز مي كنيد . اما ممكن است به علت عادات كوچك به طور ناخود آگاه محيط را دوباره آشفته و كثيف كنيد .

افزون بر اينكه محيط كار خود را تميز و مرتب مي كنيد ، به فكر زيباتر كردن محيط هم باشيد . يك گلدان ، يك پوستر زيبا ، يك جمله زيبا ، استفاده از رنگهاي زيبا و   مي تواند محيط كار شما را فرح بخش تر كند .

تذكر : ترويج فرهنگ خانه داري در حقيقت يك كار فرهنگي است و نتيجه اجراي صحيح چهار بند قبل مي باشد . بنابراين با كنترل چهار مورد قبل مي توان از صحت انجام اين بخش از5S نيز اطمينان حاصل نمود .

 


 نظام آراستگی 5S

مطالب مرتبط

کاربرانی که در این گفتگو شرکت کرده اند

  • عالی بود مثل همیشه

  • مهمان - مجید تکیان

    سلام. ممنون از مطالب خوبتون. ما چند سالی است که در شرکتمان 5اس را اجرا می کنیم اما بسیار با مشکل فرهنگ سازی روبرو هستیم و بسیار علاقمندیم از شرکتهای برتر در این حوزه بازدید کنیم. اگر میتوانید راهنماییمان کنید.
    سپاسگزارم

  • سلام دوست گرامی
    معمولا موسسه های مثل سازمان مدیریت صنعتی تورهای آموزشی و بازدید را برگزار می کنند، مثلا نمونه ای از برنامه در لینک زیر هست، می توانید از این تورها استفاده کنید،
    http://iranaward.imi.ir/SitePages/IAtraining.aspx
    شرکتی هم به نام قم آلیاژ هست که در این زمینه خوب کار کرده اند، با سرچ در گوگل اطلاعات تماسشان را پیدا کنید ، شاید بتوانید برنامه بازدید از کارخانه را با آنها هماهنگ نمایید

    موفق باشید

  • مهمان - mststrange

    بابت تلاش ها و اطلاع رسانی فوق العاده تان در مورد مطالب واقعا سپاسگذارم...

  • ضمن عرض سلام و ادب
    از اینکه نظام آراستگی محیط کار یا 5s را با این اختصار و به صورت کامل در این سایت ارائه نموده اید، تشکر می کنم. امید است در راستای رسالتی که در حوزه مدیریت و تبیین مهارت های لازم برای تحقق آن برای خود در نظر گرفته اید همواره موفق و پیروز باشید.

  • دوست گرامی آقای سلطانی
    از لطف شما ممنونم، امیدوارم با همراهی دوستان خوبی همچون شما بتوانیم این مسیر را طی کنیم و کمک و همیاری باشیم برای جامعه کارشناسان و مدیران ایران

  • مرسی.توی کلاس ایزو 9001 که شرکت کردیم از 5s سحبت شد ولی اشاره زیادی بهش نشد درحد گذری بود. مرسی با خوندن این مطلب اموزشی اطلاعتم از 5s کامل شد مرسی ازتون.

نظر خود را اضافه کنید.

ارسال نظر به عنوان مهمان

0

 

لیست دوره های آموزشی

لیست دوره های مجازی در حوزه های مختلف کسب و کار و موفقیت فردی.

باشگاه مشتریان و راهنما

راهنمایی برای استفاده بهتر از آموزشها و اطلاعات عضویت در باشگاه مشتریان ایران آکادمی.

درخواست دوره آموزشی

دوره هایی که مایل هستید در ایران آکادمی برگزار شود را به ما بگویید.

ثبــــت نــــام

در ایران آکادمی به رایگان عضو شوید و از دوره های رایگان استفاده کنید.

دوره آموزشی رایگان

جهت شرکت در دوره  رایگان  7 اصل مدیریت مطلوب کسب و کار لطفا نام و ایمیل خود را وارد نمایید

نام
ایمیل

تدریس در ایران آکادمی

اگر در حوزه خاصی تخصص دارید، محتوای آموزشی تهیه کنید و با ارائه آن در ایران آکادمی درآمد کسب نمایید.

برای مشاهده جزئیات بر روی باکس زیر کلیک نمایید.

درخواست تدریس

درباره ما

ایران آکادمی بستری مجازی است برای یادگیری و یاد دادن.
در ایران آکادمی آموزش های مجازی و کاربردی در حوزه های مختلف کسب و کار و بهبود مهارت های فردی تهیه شده است تا علاقه مندان به یادگیری بتوانند به ساده ترین شکل ممکن به آموزش های کاربردی دسترسی داشته باشند.
025-37713662
ایران آکادمی را در شبکه های مجازی دنبال کنید:

Top